Vicipaediae paginae mensuales

Martii 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-03-01T00:00:00Z

Ion (Graece Ἴων) est brevis dialogus Socraticus a Platone philosopho Atheniensi anno incerto compositus (fortasse circa 390 a.C.n.). Inter primos dialogos poni solet quamquam sunt qui eum ad annum aliquanto posteriorem referunt.

Duae tantum sunt personae, Socrates et rhapsodus Ephesius Ion, Homericis poëmatibus devotus homo, qui de poësi et arte rhapsodica disputant. Socrates demonstrare cupit poëtas (et rhapsodos) non ex arte quadam aut scientia, sed mente captos et divinitus impulsos pulcherrima poëmata creare (aut interpretari).

Ut saepe fit apud Platonem, dialogus parvae comoediae simillimus est. Quae comoedia verba Socratis de poëtis in Apologia illustrat tum cum narrat quomodo qui sibi et aliis docti videbantur adisset atque interrogasset et postquam eos nihil scientes reperisset eorum ignorantiam confunderet.

Non cum poeta tamen hic disputat Socrates sed cum rhapsodo, hoc est homine qui civitates Graecas percurrebat atque in magnis feriis poemata recitabat, plerumque Homerica. Ita Ion, civis Ephesius, ex Epidauro veniebat, ubi Aesculapiis certamen rhapsodorum nuper vicerat et tunc Athenis morabatur quia Magnis Panathenaïcis certaturus erat (nam Pisistratidae poemata Homerica illis feriis recitari iusserant). Ion ceteros poetas omnino negligebat ac Homero tantum deditus erat, adeo ut etiam exegetica Homerica sese excellere gloriaretur. De qua facultate sermo cum Socrate initur. Ion Ephesius ob hunc dialogum tantum notus est, nihil alibi de eo traditum est quod non mirari oportet quoniam rhapsodi plerumque parvi aestimabantur …

Aprilis 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-04-01T00:00:00Z

Plotina alias Pompeia Plotina (nata inter 62 et 72 fortasse Nemausi, mortua circa 123), uxor Traiani, fuit imperatrix Romana inter 98 et 117. Filia erat Lucii Pompeii e Nemausensi colonia. Fortasse matri erat nomen Plotia. Traiano nupsit antequam imperator fieret, hoc est ante 98; liberos autem ei non peperit. Titulum Augustae inter 100 et 105 una cum sorore Traiani Marciana recepit quem initio recusarat quamdiu ipse Traianus pater patriae appellari noluit. Anno 106 in eius honorem urbs in Thracia a Traiano condita Plotinopolis appellata est. Ab anno 112, eius effigies in nummis expressa est. Anno 117 Hadriano a Traiano adoptato multum contulisse videtur. Post mortem per apotheosim inter divas relata cultu divino honorabatur …

Maii 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-05-01T00:00:00Z

Tannhauser est fabula melica vel opera in tres actus divisa a Ricardo Wagner anno 1845 composita. Quod opus etiam titulo largiore Tannhauser, sive certamen cantorum in Wartburgensi arce habitum (Theodisce Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg) notum est. Libellus fabulae ab ipso compositore confectus est ex duabus fabellis mediaevalibus Germanicis. Quae dualitas ex titulo largiore redditur, nam una est fabella de poeta mythico (Minnesänger) eiusdem nominis, altera est fabella de certamine cantorum in Wartburgensi arce habito. Constat has res saeculo XIII gestas esse.

Non solum de libitinosi amoris cum honesti amoris contentione agitur, sed etiam, ut saepe apud Wagner, de salvatione tractatur. Dua ex operibus Wagnerianis, scilicet Tannhauser et Parsifal^(en), graves rationes religiosas habent. In Tannhauser, Wagner protestantium reprehensiones ecclesiae Catholicae Romanae apparere sinit; in Parsifal autem mysticismus et pietas Catholica profunda floret.

Tannhauser in duabus editionibus exsistit: nam versio prima, Dresdensis dicta, anno 1845 peracta est, cum autem versio posterior, Parisiensis dicta, anno 1861 ab auctore, ballantibus additis faunis nymphisque, renovata est …

Iunii 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-06-01T00:00:00Z

Proelium Castelli Sumter (12–13 Aprilis 1861) fuit verberatio deditioque Castelli Sumter in sinu ante Carolopolitem Carolinae Meridionalis siti, proelium quod Bellum Civile Americanum coepit.

Carolina Meridionalis secessionem ex Unione brevi post victoriam Abrahami Lincoln in Comitiis presidentialibus Civitatus Foederatarum anni 1860 declaravit, et ante mensem Februarium 1861, sex plures civitates Meridionales declarationes similes fecerant. Die 7 Februarii, hae septem civitates scriptam pro Civitatibus Confoederatis Americae constitutionem ad tempus sanxerunt et eius caput Montis Gomerici Alabamae instituerunt. Conventus Pacis anni 1861 ut discrimen dissolveretur Vasintoniae convenit, sed negotium male gessit. Praeses Buchanan, legationem dimittens, mollestias in Carolina Meridionali recusavit, sed responsum militarem non fecit, quamquam auxilium Castelli Sumter ex navi Stella Occidentis (Anglice: Star of the West) suppeditare conatus est, quae navis, a copiis Carolinae Meridionalis verberata, antequam ad castellum advenire potuerat reverta est (McPherson 1988:234–266).

Die 4 Martii 1861, Lincoln inauguratus est praeses. In oratione aditiali, arguit propositum Constitutionis Civitatum Foederatarum fuisse “ut perfectiorem unionem formaretur” quam unio ab Articulis Confoederationis instituta, quae plane fuit perpetua; ergo Constitutio quoque necesse fuit perpetua. Rogavit num Constitutio, si pactum esset simplex, postularet omnes partes concinere ea rescindi, et pronuntiavit quaelibet secessionis edicta “legitime inrita.” Etiam dixit se in animo non habere civitates Meridianas invadere, nec in animo habere servitutem finire in civitatibus ubi iam erat legitima, sed se viribus uti ad tenendam proprietatem foederalem perpetuo. Peroratio homines imploravit ut vincula Unionis redintegrarentur …

Iulii 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-07-01T00:00:00Z

Georgius Beniaminus Clemenceau (Francogallice: Georges Benjamin Clemenceau; natus die 28 Septembris 1841 in vico Mouilleron-en-Pareds in Vendea, mortuus die 24 Novembris 1929 Lutetiae) medicus, diurnarius et vir publicus Francogallicus fuit. Inter maximos viros Tertiae Rei Publicae numeratur. Rebus publicis Franciae interfuit a bello anni 1870 usque ad finem Primi Belli Orbis Terrarum. Praeses consilii ministrorum fuit primum ab anno 1906 usque ad annum 1909, deinde a mense Novembri anni 1917 usque ad mensem Ianuarium anni 1920. Quia bellum anno 1918 ad victoriam perduxit et foedus Versaliense sanxit, «Pater Victoriae» cognominatus est; iam antea propter indolem ferocem «Tigris» vocabatur.

Vita eius publica longissima fuit. Fere omnia magna discrimina Tertiae Rei Publicae vidit eorumque particeps fuit. Praefectus Montis Martyrum fuit cum obsidionis tempore tum primis Communis Lutetiani diebus; annis post 1880 dux factionis sinistrae, quae «radicalis» vocabatur, tot ministeria orationibus evertit ut «eversor ministeriorum» diceretur; in suspicionem fraudis Panamensis adductus et comitiis anni 1893 victus, scribendo se restituit et inter primos defensores Alfredi Dreyfusi exstitit; idem epistulae apertae Aemilii Zolae titulum «J'accuse» indidit. Anno 1902 senator Varensis electus in curiam rediit; rem publicam primum ab anno 1906 usque ad annum 1909 gubernavit, quibus annis, civibus inter se acriter contendentibus, diuturnam famam «domitoris secessionum opificum» sibi peperit; deinde, sex et septuaginta annos natus, gubernio praefuit quod victoriam pararet.

Deum esse negabat, sacerdotum potentiae adversabatur, libertatem singulorum acerrime defendebat, imperio in alias gentes proferendo ob aequalitatem populorum repugnabat, Dreyfusum tuebatur, sed idem, ordinis custos, civitatis auctoritatem summam esse volebat: quapropter non facile uni factioni adscribi potest. Diu et dextrae et sinistrae partibus suspectus fuit: dextra eius in clericos odium reprehendebat, sinistra ei motus opificum repressos non ignoscebat. Ab exeunte saeculo vicesimo iterum a doctis magni aestimatur et inter gratissimos rerum Francogallicarum viros manet …

Augusti 2026 pagina mensis Vicipaediae Latinae

2026-08-01T00:00:00Z

Amphitryon, vel apud Plautum Amphitruo, (Graece Ἀμφιτρύων), in mythologia Graeca est filius Alcaei (Tirynthis regis) et Astydamiae, id est nepos Persei, Andromedae et Pelopis. Alcmenam, filiam Electryonis, uxorem duxit, e qua genuit Iphiclem qui uno die ante fratrem Herculem natus esse dicitur, a Iove ex eadem Alcmena genitum.

Electryoni regi Mycenarum, et patruo suo et sororis Anaxo marito, succurrit Amphitruo, cum filii Pterelae regnum invaserunt et gregem boum secum rapuerunt. Nam armentum redemit et filiam regis, Alcmenam, sponsam accepit. Mycenas igitur servaturus erat, Electryone expeditionem adversus Teleboas parante, cum casu infelici socerum interfecit : nam in bovem furentem fustem iniecit qui cornibus resiluit et caput regis feriit. Electryone mortuo Thebas in exsilium profectus a rege Creonte benigne acceptus caede lustratus est. Alcmena secuta quidem est, sed nubere ei noluit nisi prius fratres suos a Pterelai filiis occisos vindicasset. Tum auxilium Creontem rogavit, qui negavit sese copias ei praebiturum nisi prius fines suos volpe Teumesia a Dionyso missa liberasset. Fatale autem erat hanc volpem a nemine umquam capi posse. Tum Amphitruo amico Atheniensi Cephalo persuasit ut venationi interesset cum cane quodam quem ex Creta a Minoe per uxorem Procrida dono acceperat. Quem canem persequentem nulla fera umquam effugere poterat. Cum fata duorum animalium contraria essent nec exitus reperiri posset, tandem et canem et volpem Iuppiter in saxa vertit. Sic Amphitruo cum exercitu Thebano Oechaliam, oppidum regis Pterelai, in insula Tapho sitam, obsedit. Pterelao autem capillus aureus in coma erat, a patre Neptuno/Poseidone datus, ut pignus immortalitatis. Quamdiu rex vixit urbs capi non potuit donec filia regis, Comaitho, amore pulchri Amphitruonis perdita, capillum fatalem fraude secuit : sic misere periit Pterelas. Nec meritum virginis agnovit nec gratias ei egit Amphitruo, sed indignitate proditionis commotus, capta urbe, puellam necari exempli gratia iussit. Interea Iuppiter speciem Amphitruonis prae se ferens ad Alcmenam contendit, victoriam et poenas a Pterelao datas ei nuntiat ac singula facta tam accurate narrat ut Alcmene ne dubitarit quidem, quin maritus suus fuisset. Itaque cum deo concubuit, e quo concubitu Hercules genitus. Cum rem resciit Amphitruo, uxorem comburere voluisse a nonnullis mythographis dicitur et Iovem pluendo rogum extinxisse. Contra in comoedia Plautina Amphitruo voluntatem Iovis veretur nec quicquam contra uxorem temptat …