Veire la font de Azòt

==== Procès Haber-Bosch ====

{{veire|Procès Haber-Bosch}}

[[File:Severnside fertilizer works - geograph.org.uk - 189990.jpg|thumb|right|Industria modèrna de produccion d'[[engrais]] que fonciona segon lo principi dau procès Haber-Bosch.]]

Lo [[procès Haber-Bosch]] foguèt més au ponch entre [[1908]] e [[1913]] per leis [[Alemanha|Alemands]] [[Fritz Haber]] ([[1868]]-[[1934]]) e [[Carl Bosch]] ([[1874]]-[[1940]]) que trabalhavan per la companhiá [[BASF]]. Consistís a favorizar la formacion d'[[amoniac]] segon la [[reaccion quimica|reaccion]] seguenta :
:N<sub>2(g)</sub> + 3 H<sub>2(g)</sub> ⇌ 2 NH<sub>3(g)</sub> + ΔH
L'amoniac permet la produccion d'[[engrais]]. Pasmens, dins lo corrent de la [[Premiera Guèrra Mondiala]], [[Alemanha]] l'utilizèt pereu per fabricar d'[[explosiu]]s. Après la guèrra, lo brevet foguèt sasit per lei venceires e lo procès se difusèt largament. Es totjorn fòrça utilizat a l'ora d'ara e, per exemple, permetèt la produccion de 137 milions de tonas d'amoniac en [[2012]]. Son bòn foncionament es generalament realizat segon quatre etapas :
* lo reformatge que permet de produrre lo [[diidrogèn]] necessari a partir de [[gas naturau]] (principalament de [[metan]]). Aquela etapa necessita d'eliminar lo [[sofre]] qu'es un poison dei [[catalisaire]]s utilizats e lo [[monoxid de carbòni]] eissit de la transformacion de [[metan]]. Per lo premier, aquò es sovent fach amb un procès de purificacion de [[metan]] en amont. Per lo segond, se realiza una tiera de reaccions ambé d'[[aiga]] que permèton de transformar lo [[metan]] en [[dioxid de carbòni]] e en [[diidrogèn]].
* la sintèsi que necessita d'introdurre lei reactius dins una sèrva. La [[pression]] dèu se situar entre 15 e 25 MPa e la [[temperatura]] entre 300 e 550°C. Lei reactius circulan entre quatre liechs de catalisaires e son reciclats car un passatge unic permet pas una reaccion totala.
* l'extraccion de l'[[amoniac]] produch dins la sèrva e sa separacion dei reactius, generalament per [[liquefaccion]]. Lei reactius son alora tornats dirigir vèrs lo reactor.
* lo [[reciclatge]] de la [[calor]] eissida de la reaccion.