لومړی مخ

ويکيپېډيا
يو وړيا پوهنغونډ چې هرڅوک يې سمولی شي.
پښتو ويکيپېډيا اوسمهال ۲۱٬۳۳۰ ليکنې لري
۶۶ فعاله کارنان

ويکيپېډيا
يو وړيا پوهنغونډ چې هرڅوک يې سمولی شي.

پښتو ويکيپېډيا اوسمهال ۲۱٬۳۳۰ ليکنې
او ۶۶ فعاله کارنان لري

هېپتاليان، يفتاليان، یفتلیان يا سپين هونيان هغه خلک وو چې د پينځمې زېږديزې پېړۍ څخه تر اتمې زېږديزې پېړۍ په منځنۍ اسيا کې اوسېدل او د ختيځو اریایي هونيانو د لويې ډلې يوه برخه وو، د منځنۍ اسيا له ځمکو د هندوکش شمالي سيمو تخار او باختر ته د امو تر سيند راپورې وتل. دوی د هېپتاليانو په نامه يوه سترواکي د کيداريانو په ماتولو سره رامنځته کړه چې له ۴۵۰-۵۶۰ (۴۵۵-۵۶۵) پورې يو ستر پوځي ځواک وو، تر هغې چې دوی د لومړي تورک خاگانات او ساسانيانو گډو ځواکونو له خوا ماتې وخوړه.

هېپتاليانو ځانونه اېبودال ēbodālo (باختري ليکدود: يوناني ليکدود: ηβοδαλο) بلل چې د دوی په ليکنو، معمولاً سکو کې (ηβ, eb) ته رالنډ شوی دی.

استاد قدرت الله حداد فرهاد يفتاليان يا هېپتاليان ابداليان بللي چې د اريايانو يوڅانگه يې گڼي چې په ۴۲۵ ز کال شاوخوا يې د تخارستان پاچاهي په لاس کې وه. د دې ترڅنگ پوهاند عبدالحی حبيبي هم يفتل-هبتل -ابدال بولي چې وروسته په ابداليانو نومول شوي دي( بشپړه ليکنه...)

جون ۲۱ مه

لومړنی افغان ستورمزلی عبدالاحد مومند د ۶۷ کلنۍ په عمر د سرطان د ناروغۍ له کبله په جرمني کې مړ شو.

جولای ۷

د افغانستان د کريکېټ ملي لوبډلې تېز توپ اچوونکی شاه پور ځدراڼ د ورپېښې ناروغۍ له کبله د ۳۹ کلنۍ په عمر د هند په يو روغتون کې ومړ.

مارچ ۴ مه

د امریکا او اسراییلو په گډ برید کې د ایران ستر مذهبي مشر سيد علي خامنه‌يي ووژل شوی او مېرمن يې ټپې شوې ده.

اپريل ۱۳ مه

د پاکستان پلازمېنه اسلام اباد کې د امريکا متحده ايالتونو او ايران خبرې ناکامه شوې.

افغان ستور مزلی عبدالاحد مومند په ۶۷کلنۍ کې د سرطان د ناروغۍ له کبله جرمني کې ومړ.

وروستۍ مړينې: دلبر نظري · سيدعلي خامنه‌يي · عبدالاحد مومند · شاه پور ځدراڼ

احمد شاه درانی

احمدشاه درانی د افغان ملت بابا او د اوسني افغانستان بنسټګر چې په ۱۷۴۷ زېږديز کال په شېرسرخ بابا زيارت کې د ولسي جرګې په ساده دوديزو مراسمو کې د افغان ملت مشر په توګه وټاکل شو.
(انځور اړوند مالومات)
افغانستان کريکېټ ملي لوبډله

افغانستان کريکېټ ملي لوبډله په ۲۰۲۴ زېږديز کال نړيوال شل اوريز جام سياليو کې استراليا ته د ماتې وروکولو وروسته خپله خوښي څرګندوي.
(انځور اړوند مالومات)
جام څلی يا منار جام

دا منار په ۱۱۹۴ کې د غوري کورنۍ د سلطان غياث الدين غوري د واکمنۍ پرمهال بشپړ شو. دا ودانۍ د جام کلي په غرنۍ سيمه کې د جام او هريرود سيندونو ترمنځ موقعيت لري، چې اوسمهال د سيند د اوبو له کبله د تخريبېدو په حال کې دی، دا ودانۍ په هند کې د قطب مينار وروسته د نړۍ ترټولو دوهم لوړ څلی دی چې له خښتو جوړ شوی دی، ودانۍ په ۲۰۰۲ زېږديز کال د يونېسکو نړيوالو ميراث ځايونو نوملړ ته په شاملېدو سره سملاسي په ګواښ سره مخ نوملړ کې ځای شوه.
(انځور اړوند مالومات)
د باميانو بودايي پژۍ

د باميانو دره چې د ورېښمو لار په يوه څنډه کې موقعيت لري د لومړۍ او دولسمې پېړۍ ترمنځ بوداييزم يو پرمختللی مرکز او زيارتځی وو. دلته په سيمه کې دبودا څو مهم يادګارونه موجود دي چې له هغې جملې د بودا مجسمه، نقاشي ااو غارونه چې هېلنیسټي، رومي، او ساساني واکمنيو اغېزو سره مل د ځانګړي ګندهارايي هنر په پايله کې رامنځته شوي دي. وروسته د اسلامي فتوحاتو په سيمه کې د اسلام له خپرېدو سره بېلابېلې کلاګانې جوړې شوې چې د بودا اهميت يې راکم کړ، په ۲۰۰۱ ز کال کې د طالبانو د واکمنۍ پرمهال د بودا دوه لويې ولاړې مجسمې تخريب شوې. دا يادګار په ۲۰۰۳ ز کال کې د يونېسکو نړيوالو ميراث ځايونو نوملړ ته ورزيات کړای شو.
(انځور اړوند مالومات)