Mary FitzClarence
Mary FitzClarence | |
|---|---|
In thạch bản của Mary FitzClarence bởi Richard James Lane, xuất bản vào tháng 3 năm 1836 | |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 19 tháng 12 năm 1798 Dinh Bushy, Teddington, Anh |
| Mất | 13 tháng 7 năm 1864 (65 tuổi) |
| An táng | Nghĩa trang Kensal Green |
| Gia tộc | Nhà FitzClarence |
| Phối ngẫu | |
| Cha | William IV của Anh |
| Mẹ | Dorothea Jordan |
| Nghề nghiệp | Nhà văn |
Mary FitzClarence (19 tháng 12 năm 1798 – 13 tháng 7 năm 1864) là một nhà văn và là con gái ngoại hôn của William IV của Liên hiệp Anh với người tình lâu năm Dorothea Jordan.
Thân thế
[sửa | sửa mã nguồn]Mary FitzClarence sinh ngày 19 tháng 12 năm 1798, tại Dinh Bushy, là đứa con thứ tư và là con gái thứ hai của William của Liên hiệp Anh, Công tước xứ Clarence và St Andrews, và nữ diễn viên Dorothea Jordan. Mary có hai người anh là George, Henry, một người chị là Sophia và sáu người em là Frederick, Elizabeth, Adolphus, Augusta, Augustus và Amelia, tất cả đều mang họ FitzClarence. Mary còn có một người anh khác mẹ tên là William và hai người em gái khác mẹ khác (là con gái hợp pháp của William IV của Liên hiệp Anh và Adelheid xứ Sachsen-Meiningen) là Charlotte và Elizabeth xứ Clarence.[1][2][3][4] Ngoài ra, Mary cũng có bốn người anh chị khác cha: Một người chị tên là Frances Daly, hai người chị khác tên là Dorothea Maria và Lucy Hester Ford, còn người anh mang họ Ford thì đã qua đời từ lâu.[5] Mary được mô tả là "một cô gái xinh đẹp, có mái tóc nâu với khuôn mặt và cách cư xử dễ mến".[a][6]
Thời niên thiếu và trưởng thành
[sửa | sửa mã nguồn]Tuy hoàn cảnh không cho phép William và Dorothea kết hôn, nhưng cả hai đều hết lòng vì con cái và duy trì sự ổn định và yêu thương trong cuộc sống gia đình trong suốt 20 năm.[7] Theo hồi ký của Wilhelmina Kennedy-Erskine, Bá tước phu nhân xứ Munster, cháu ngoại của William IV và Dorothea Jordan, Dinh Bushy, nơi mà William và Dorothea chuyển đến sống từ năm 1797, từng là "một gia đình hạnh phúc và tràn đầy tình thương"[b] cho đến khi William kết hôn với Adelheid xứ Sachsen-Meiningen.[8][9] Khi được năm tháng tuổi, Mary được mẹ, lúc ấy đang thủ vai Cora trong vở Pizarro của Richard Brinsley Sheridan, ẵm lên sân khấu.[10] Giáo dục và sức khỏe của Mary và các anh chị em rất được mẹ quan tâm.[11]
Với tình trạng là con ngoài giá thú và không có của hồi môn, Công tước xứ Clarence phải tích góp một khoản tiền kha khá để lo liệu cho hôn nhân của Mary và các chị em là Sophia, Elizabeth, Augusta và Amelia. Thế nhưng, William vẫn quyết tâm chu toàn cho các con. Và để có một khoản tiền lớn, William cần phải cưới một người vợ giàu có, do đó Vương tử phải từ bỏ Dorothea Jordan.[12] Ngày 2 tháng 10 năm 1811, Dorothea Jordan được ghi nhận xuất hiện ở nhà hát Cheltenham và nhận được bức thư từ William, hẹn rằng hãy gặp mặt ở Maidenhead. Tại đó, Vương tử tuyên bố với người tình rằng mối quan hệ giữa hai người phải kết thúc.[13] Theo thỏa thuận, Dorothea nhận được khoản tiền 4.400 bảng Anh để lo cho bản thân và bốn con gái nhỏ, trong khi đó Sophia và các anh em trai bị loại khỏi đối tượng được thụ hưởng.[14] Mary rất đau khổ trước việc cha mẹ chia tay.[15]
Ngày 5 tháng 7 năm 1816, Dorothea Jordan qua đời ở Pháp.[13][16] Cái chết của mẹ khiến Mary và các chị em gái tiến gần hơn với gia đình bên nội.[17] Mary và các chị em gái cũng nhận được quà từ các Vương nữ: đôi bông tai đính hồng ngọc lựu và đá khổng tước, sợi dây chuyền vàng và mặt mề đay cho ba người chị lớn là Sophia, Mary và Elizabeth, những bộ đầm bằng vải muslin cho hai em gái út là Augusta và Amelia.[17]

Cuối năm 1817, Charlotte Augusta xứ Wales, con gái của Thân vương xứ Wales và Caroline của Braunschweig-Wolfenbüttel, chị họ của các anh chị em nhà FitzClarence, qua đời vì sinh nở. Cái chết của Vương tôn nữ Charlotte đã thay đổi thứ tự kế vị ngai vàng Anh. Trong khi đương kim Quốc vương George III không còn sống được bao lâu nữa, thì trước Công tước xứ Clarence chỉ có hai người anh trai là Thân vương xứ Wales và Công tước xứ York. Trước tình hình này, quốc hội đã thông qua việc chi tiền sửa chữa Dinh Bushy và chu cấp 1.000 bảng Anh cho các cô con gái nhà FitzClarence. Cùng với đó, William lại bắt đầu tìm kiếm một người vợ. Năm 1818, Vương tử cuối cùng kết hôn với Adelheid xứ Sachsen-Meiningen, một Công nữ người Đức không lớn hơn Sophia là bao.[18] Dù vậy, Adelheid dần thể hiện bản thân là một người mẹ kế mẫu mực, tốt bụng và rộng lượng, chiếm được cảm tình của các con gái nhà FitzClarence. Thậm chí, Công tước phu nhân xứ Clarence còn khăng khăng giữ lại bức chân dung của Dorothea Jordan tại Dinh Bushy và không tìm cách chia tách chồng khỏi các con.[19] Cùng năm, Mary và các chị em gái được nhận khoản trợ cấp hằng năm trị giá 500 bảng Anh.[4]
Hôn nhân
[sửa | sửa mã nguồn]Năm 1820, em gái của Mary là Elizabeth được tán tỉnh bởi Charles Richard Fox, con trai cả nhưng là con ngoại hôn của Henry Vassall-Fox Holland, Nam tước Holland thứ 3 và Elizabeth Vassall nhưng vấp phải sự phản đối của vợ chồng Nam tước nhưng lại chấp thuận mối quan hệ giữa con trai và Mary bốn năm sau đó.[6]
Cặp đôi kết hôn vào ngày 19 tháng 6 năm 1824 tại Nhà thờ Thánh George, Quảng trường Hanover, Luân Đôn.[20] Trước đó, anh trai của Mary là George cũng kết hôn với con ngoại hôn của quý tộc.[4] Mẹ của Charles lo ngại rằng Mary là "một người ốm yếu"[c] và hy vọng "dòng máu thường dân của người mẹ có thể làm dịu đi ảnh hưởng từ tình trạng thể chất chung của dòng dõi vương thất.[d][6] Nam tước phu nhân từng nhận xét về đôi vợ chồng rằng:
| “ | dear Charles is very well in health, but getting into his usual restless way ... In that yesterday he was in one of his ways: got out of bed the wrong side. He does not like the notion of three days at Bushey, where she naturally likes to be. When he has been in harness a few months longer he will bear the restraint better. En attendant, though fond of her, he only considers her as an auxiliary to his medals and other possessions, not as a principal. But it will all do well; as she is very winning, and very firm, and sincerely fond of him.[6] | ” |
| — Elizabeth Vassall, Nam tước phu nhân Holland | ||
| “ | Charles dấu yêu rất là khỏe mạnh, nhưng lại bắt đầu bồn chồn như thường lệ... Hôm qua, thằng bé lại làm theo thói quen cũ: thức dậy với tư thế nằm ngược. Nó không thích ý nghĩ phải ở Bushey ba ngày, nơi mà vợ thằng bé vốn thích ở. Khi đã sống chung thêm vài tháng nữa, nó sẽ kiểm soát tốt hơn. Trong lúc này đây, dù yêu con bé, nhưng nó chỉ nhìn nhận vợ mình như sự thêm thắt cho những huy chương và tài sản khác của mình, chứ không phải như là người quan trọng nhất. Nhưng mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi; vì con bé rất dễ mến, rất kiên định, và thực lòng yêu chồng." | ” |
Dưới thời trị vì của vua cha
[sửa | sửa mã nguồn]Với cái chết của người bác bên nội là George IV của Liên hiệp Anh vào năm 1830, cha của Mary đã lên ngôi vương Liên hiệp Anh và Hannover với trị hiệu là William IV. Mong muốn thấy con gái trở về nhà từ Canada, tân vương đã cho con rể vào đoàn kỵ binh.[6]
Mary và các anh chị em phải đối mặt với sự thù địch từ Victoire xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld, Công tước phu nhân xứ Kent, mẹ của Vương tôn nữ Alexandrina Victoria xứ Kent (sau này là Nữ vương Victoria của Liên hiệp Anh), do thân phận là con ngoại hôn. Bà Công tước xứ Kent từng lên tiếng rằng: "Ta đã không, và sẽ không bao giờ để Victoria giao thiệp với bọn con hoang của Vương thất bằng bất cứ hình thức nào. Bọn chúng sẽ chết cùng với nhà vua; nếu như ta không giữ lấy lằn ranh này thì làm sao có thể dạy cho Victoria nhận biết được sự khác biệt giữa sự Suy đồi và Đức hạnh?"[e][21] và sau một sự cố do người anh trai George gây ra khi Victoire đang dùng bữa sáng, Công tước phu nhân xứ Kent đã lấy cớ đó mà tách biệt con gái khỏi cung điện nhằm bảo vệ sự trong trắng của con gái.[22]
Ngày 24 tháng 5 năm 1831, Mary cùng các chị em gái Sophia, Elizabeth, Augusta và Amelia FitzClarence và ba em trai là Frederick, Adolphus và Augustus FitzClarence được vua cha nâng địa vị lên hàng con gái và con trai thứ của Hầu tước Liên hiệp Anh.[f][23][24] Còn người anh cả George thì được tấn phong tước hiệu Bá tước xứ Munster và người anh thứ Henry thì đã qua đời.[25][26]
Anthony Roll
[sửa | sửa mã nguồn]Mary nhận được từ vua cha phần thứ hai của Cuộn Anthony, vốn thuộc sở hữu của Vương thất kể từ triều đại của Henry VIII của Anh, mặc dù có lẽ Mary không quan tâm đến lịch sử của Hải quân Vương thất Anh.[27]
Vào tháng 1 năm 1857, Ngài Frederic Madden, người phụ trách các bản thảo tại Bảo tàng Anh, biết được rằng Mary muốn bán cuộn giấy mà William IV đã tặng để gây quỹ xây dựng một nhà thờ "hoặc một công trình tương tự".[28]
Cuộc sống sau này
[sửa | sửa mã nguồn]William IV qua đời vào ngày 20 tháng 6 năm 1837 và Victoria, em họ của Mary, lên ngôi Nữ vương.[29] Trong những ngày cuối đời ở bên cha, Mary đã túc trực bên cha cùng với mẹ kế là Vương hậu Adelheid.[30] Cùng năm đó, Mary đã xuất bản một tác phẩm văn học hư cấu Gothic thuộc chủ nghĩa nữ quyền không tưởng có tựa đề là An Account of an Expedition to the Interior of New Holland (tạm dịch: Một Bản tường thuật về Chuyến thám hiểm vào Nội địa New Holland).[31] Từ năm 1835 đến năm 1845, Mary giữ vai trò housekeeper tại Lâu đài Windsor.[6][32]
Qua đời
[sửa | sửa mã nguồn]
Mary qua đời vào ngày 13 tháng 7 năm 1864, thọ 66 tuổi[5][32][4] và được chôn cất tại Nghĩa trang Kensal Green. Chồng của Mary tái hôn với người bạn thuở thơ ấu là Katherine Maberly, qua đời 9 năm sau đó và được chôn cất cùng Mary.[32][32][6]
Tước hiệu và nhã xưng
[sửa | sửa mã nguồn]- Ngày 19 tháng 12 năm 1798 – Ngày 19 thấng 6 năm 1824: Mary FitzClarence
- Ngày 19 thấng 6 năm 1824 – Ngày 24 tháng 5 năm 1831: Mary Fox hay Mrs. Fox[33]
- Ngày 24 tháng 5 năm 1831 – Ngày 13 tháng 7 năm 1864: Lady Mary Fox (Phu nhân Mary Fox)[g][34]
Theo một số nguồn tài liệu, Mary cũng được gọi là Lady Mary FitzClarence (Công nương Mary FitzClarence)[35][36]
Tổ tiên
[sửa | sửa mã nguồn]| Gia phả của Mary FitzClarence | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ Nguyên văn: "a fine looking, brown girl with a pleasant countenance and manners"
- ↑ Nguyên văn: "happy and beloved home"
- ↑ Nguyên văn: "a sickly subject"
- ↑ Nguyên văn: "roturier blood of the mother might have mitigated the royal constitutions"
- ↑ Nguyên văn: "I never did, neither will I now associate Victoria in any way with the illegitimate members of the Royal family. With the King they die; did I not keep this line how would it be possible to teach Victoria the difference between Vice and Virtue?"
- ↑ Theo Right Royal Bastard, các con gái của William IV của Liên hiệp Anh đều được hưởng đãi ngộ này nhưng theo trang web của London Gazette thì chỉ có Sophia, Mary và Augusta được hưởng.
- ↑ Theo lẽ thường, với đãi ngộ là con gái của Hầu tước, Mary sẽ được gọi là Lady Mary FitzClarence, dịch sang tiếng Việt là Công nương Mary FitzClarence, nhưng vì Mary đã kết hôn nên sẽ gọi theo họ chồng thành Lady Mary Fox, dịch sang tiếng Việt là Phu nhân Mary Fox.
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- 1 2 3 4 5 Weir 1996, tr. 303–304.
- ↑ Ziegler 1973, tr. 89–90.
- ↑ Wright 1837, tr. 429, 851–54.
- 1 2 3 4 Beauclerk-Dewar & Powell 2006, tr. 93.
- 1 2 Highfill, Burnim & Langhans 1982, tr. 259–260.
- 1 2 3 4 5 6 7 Farrell 2008.
- ↑ Campbell Denlinger 2005, tr. 81.
- ↑ Kennedy-Erskine 1904, tr. 3–4.
- ↑ Brock 2021.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 176.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 184.
- ↑ Ziegler 1973, tr. 112–113.
- 1 2 Ranger 2022.
- ↑ Beauclerk-Dewar & Powell 2006, tr. 89.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 251.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 300.
- 1 2 Tomalin 1994, tr. 308.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 308–309.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 309–310.
- ↑ Society, Harleian (1897). The Publications of the Harleian Society: Registers (bằng tiếng Anh). The Society. tr. 11.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 311.
- ↑ Ziegler 1973, tr. 310.
- ↑ "Succession to the Crown: King William IV | The Gazette". www.thegazette.co.uk. FitzClarence family. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2025.
- ↑ Beauclerk-Dewar & Powell 2006, tr. 90, 93, 96, 99, 102.
- ↑ Walsingham 1913, tr. 257–258.
- ↑ "No. 18803". The London Gazette. ngày 13 tháng 5 năm 1831. tr. 923.
- ↑ Knighton, C. S.; Loades, David (2000). The Anthony Roll of Henry VIII's Navy: Pepys Library 2991 and British Library Additional MS 22047 with related documents. Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-0094-7.
- ↑ Knighton, C. S.; Loades, David (2000). The Anthony Roll of Henry VIII's Navy: Pepys Library 2991 and British Library Additional MS 22047 with related documents. Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-0094-7.
- ↑ Ziegler 1973, tr. 324.
- ↑ Sandars 1915, tr. 264–266.
- ↑ The Cambridge history of Australian literature. Cambridge [England] ; Port Melbourne, Vic. : Cambridge University Press. 2009. tr. 9. ISBN 978-0-521-88165-4.
- 1 2 3 4 Wright 2004.
- ↑ Sandars 1915, tr. 113.
- ↑ Sandars 1915, tr. 264.
- ↑ Miscellanea Genealogica Et Heraldica (bằng tiếng Anh). Hamilton, Adams, and Company. 1908. tr. 286.
- ↑ Bousfield, Arthur; Toffoli, Garry (ngày 1 tháng 11 năm 2010). Royal Tours 1786-2010: Home to Canada (bằng tiếng Anh). Dundurn. ISBN 978-1-4597-1165-5.
- 1 2 3 4 Weir 1996, tr. 277–278.
- 1 2 Weir 1996, tr. 285.
- 1 2 3 Watkins 1819, tr. 25–26.
- 1 2 Weir 1996, tr. 286.
- 1 2 Watkins 1819, tr. 28–29.
- ↑ Allgemeine encyclopädie der wissenschaften und künste in alphabetischer folge von genannten schrifts bearbeitet und herausgegeben von J. S. Ersch und J. G. Gruber ... (bằng tiếng Đức). J. F. Gleditsch. 1842. tr. 300.
- 1 2 3 Walsingham 1913, tr. 9.
- ↑ Tomalin 1994, tr. 10.
- 1 2 Tomalin 1994, tr. 9–10.
- ↑ Jerrold 1914, tr. 25.
Nguồn tài liệu
[sửa | sửa mã nguồn]- Weir, Alison (1996). Britains's Royal Families : the Complete Genealogy. London : Pimlico. ISBN 978-0-7126-7448-5.
- Beauclerk-Dewar, Peter de Vere; Powell, Roger S (2006). Right royal bastards : the fruits of passion. Wilmington, DE : Burke's Peerage & Gentry. ISBN 978-0-9711966-8-1.
- Ziegler, Philip (1973). King William IV. New York, Harper & Row. ISBN 978-0-06-014788-4.
- Wright, G. N. (1837). Life And Reign Of William The Fourth Vol.2.
- Tomalin, Claire (1994). Mrs. Jordan's profession : the story of a great actress and a future king. London : Viking. ISBN 978-0-679-41071-3.
- Jerrold, Clare Armstrong Bridgman (1914). The Story of Dorothy Jordan (bằng tiếng Anh). E. Nash.
- Walsingham, Philip (1913). Mrs. Jordan: child of nature. Cornell University Library. London, Hutchinson & co.
- Watkins, John (1819). Memoirs of Her most excellent Majesty Sophia-Charlotte, queen of Great Britain, from authentic documents. University of California. London, Printed for H. Colburn.
- Farrell, Stephen (tháng 1 năm 2008). "FOX, Charles Richard (1796–1873), of 1 Addison Road, Kensington and 33 South Street, Grosvenor Square, Mdx". The History of Parliament: the House of Commons 1820-1832. Cambridge University Press. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013.
- Highfill, Philip H.; Burnim, Kalman A.; Langhans, Edward A. (1982). A Biographical Dictionary of Actors, Volume 8, Hough to Keyse: Actresses, Musicians, Dancers, Managers, and Other Stage Personnel in London, 1660-1800 (bằng tiếng Anh). SIU Press. tr. 259. ISBN 978-0-8093-0919-1.
- Sandars, Mary Frances (1915). The Life and Times of Queen Adelaide (bằng tiếng Anh). S. Paul & Company.
- Wright, C. J. (ngày 23 tháng 9 năm 2004). "Fox, Charles Richard". Oxford Dictionary of National Biography . Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/10025. (yêu cầu Đăng ký hoặc có quyền thành viên của thư viện công cộng Anh.)
- Campbell Denlinger, Elizabeth (2005). Before Victoria: extraordinary women of the British Romantic era. New York : New York Public Library : Columbia University Press. ISBN 978-0-231-13630-3.
- Kennedy-Erskine, Wilhelmina (1904). My memories and miscellanies. Robarts - University of Toronto. London : Nash.
- Brock, Michael (ngày 11 tháng 2 năm 2021). "William IV (1765–1837), king of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, and king of Hanover". Oxford Dictionary of National Biography.
- Ranger, Paul (ngày 8 tháng 12 năm 2022). "Jordan, Dorothy [real name Dorothy Phillips; other names Dorothea Jordan, Dora Jordan, Dorothea Bland]". Oxford Dictionary of National Biography.