Saltar ao contido

Suriname

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Suriname
 Nome orixinal
Republiek Suriname (nl)  
Ripoliku Sranan (srn)   Editar o valor en Wikidata
 Nome oficial
Suriname (nl)  
la République du Suriname (fr)   Editar o valor en Wikidata
 Xentilicio
Surinamer (nl)  
Surinamano (eo)  
Surinamienne (fr)  
Surinamien (fr)  
surinamesa (es)  
surinamesa (ast)  
surinamés (es)  
surinamés (ast)  
surinamezo (vec)  
surinameza (vec)  
سوريناميين (ary)  
surinamezi (vec)  
سورينامية (ary)  
surinameze (vec)  
سورينامي (ary)  
سوريناميات (ary)  
sranan (lfn)  
surinamese (it)  
Surinänan (vo)  
سورينامي (ar)  
سورينامية (ar)  
Surinamano (io)  
Surinamese (en)  
suriname-i (hu)  
surinamesi (it)  
سوريناميون (ar)  
סורינאמית (he)  
সুরিনামি (bn)  
סורינאמי (he)  
surinameză (ro)  
surinamezi (ro)  
surinamez (ro)  
Suranamach (ga)   Editar o valor en Wikidata
Imaxe do escudo de armas
Imaxe da bandeira
 Texto lema
Justitia – Pietas – Fides
Справедливост - праведност - вяра
Justice – Piety – Trust
Cyfiawnder – Ffyddlondeb – Ymddiriedolaeth Editar o valor en Wikidata
 Himno
 Estudado por
Características
 Caracterizado por
 Cultura
 Lingua oficial
 Forma de goberno
 Economía
 Moeda
Implicados
 Xefe de estado
 Xefe do goberno
 Órgano lexislativo
 Banco central
Datas
 Fundación / creación
25 de novembro de 1975 Editar o valor en Wikidata
Historia
 Acontecementos importantes
 Historia
 Substitúe
Suriname (pt) Traducir (1954 - 1975) Editar o valor en Wikidata
Localización
 País
 Xeografía
 Situado na entidade xeográfica
 Continente
 Capital
 Contén división administrativa
 OpenStreetMap
Mapa
 Coordenadas
Cifras e dimensións
 Poboación
563.402 (2017)
290.137 (1960)
298.411 (1961)
306.613 (1962)
314.883 (1963)
323.428 (1964)
332.315 (1965)
341.745 (1966)
351.463 (1967)
360.548 (1968)
367.772 (1969)
372.311 (1970)
373.785 (1971)
372.614 (1972)
369.777 (1973)
366.690 (1974)
364.402 (1975)
363.278 (1976)
363.108 (1977)
363.692 (1978)
364.619 (1979)
365.616 (1980)
366.637 (1981)
367.895 (1982)
369.654 (1983)
372.272 (1984)
375.979 (1985)
380.890 (1986)
386.852 (1987)
393.483 (1988)
400.251 (1989)
406.764 (1990)
412.884 (1991)
418.700 (1992)
424.326 (1993)
429.968 (1994)
435.776 (1995)
441.734 (1996)
447.771 (1997)
453.920 (1998)
460.215 (1999)
466.668 (2000)
473.312 (2001)
480.099 (2002)
486.867 (2003)
493.394 (2004)
499.523 (2005)
505.186 (2006)
510.433 (2007)
515.372 (2008)
520.173 (2009)
524.960 (2010)
529.761 (2011)
534.541 (2012)
539.276 (2013) Editar o valor en Wikidata
 Poboación feminina
300.864 (2019)
304.409 (2020)
307.598 (2021)
310.416 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación masculina
299.437 (2019)
302.656 (2020)
305.387 (2021)
307.625 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación rural
203.532 (2019)
205.498 (2020)
207.072 (2021)
208.236 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Poboación urbana
396.769 (2019)
401.567 (2020)
405.913 (2021)
409.804 (2022) Editar o valor en Wikidata
 Índice desenvolvemento humano
0,73 (2021)
0,674 (2004)
0,683 (2005)
0,691 (2006)
0,701 (2007)
0,709 (2008)
0,717 (2009)
0,723 (2010)
0,728 (2011)
0,731 (2012)
0,734 (2013)
0,736 (2014)
0,744 (2015)
0,747 (2016)
0,75 (2017)
0,755 (2018)
0,755 (2019)
0,743 (2020) Editar o valor en Wikidata
 Índice desenvolvemento humano desigualdade
0,532 (2021)
0,548 (2010)
0,552 (2011)
0,555 (2012)
0,558 (2013)
0,56 (2014)
0,567 (2015)
0,548 (2018)
0,549 (2019)
0,541 (2020) Editar o valor en Wikidata
 Taxa desemprego
   6 % (2014) Editar o valor en Wikidata
 Taxa nataliade
17,983 (2022)
18,409 (2019)
18,279 (2020)
18,154 (2021) Editar o valor en Wikidata
 Taxa mortandade
8,637 (2022)
7,06 (2019)
7,036 (2020)
8,667 (2021) Editar o valor en Wikidata
 PIB nominal
2.984.706.244 $ (2021)
3.620.655.116 $ (2022) Editar o valor en Wikidata
 Superficie
   163.270 km² Editar o valor en Wikidata
 Punto máis alto
    Juliana Top Editar o valor en Wikidata
 Punto máis baixo
 Esperanza de vida
70 a
70,79 a
70,578 a
70,335 a
70,057 a
70,976 a
71,279 a
71,138 a
72 a
71,405 a
73 a
69,749 a
69,089 a
67,918 a
67,838 a
67,798 a
69,422 a
68,051 a
68,48 a
68,239 a
68,768 a
70 a Editar o valor en Wikidata
Códigos e identificadores
OpenStreetMap287082 Editar o valor en Wikidata
VIAF128955856 Editar o valor en Wikidata
ISNI0000000404016456 Editar o valor en Wikidata
TasteAtlassuriname Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/06nnj Editar o valor en Wikidata
MeSHD013532 Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
 Páxina WEB
 Prefixo telefónico
+597 Editar o valor en Wikidata
 Teléfono de emerxencia
112, 110, 113, 111 e 115 Editar o valor en Wikidata
 Dominio
Enciclopedia Galega Universal: 189397
Wikidata C:Commons

Suriname[1][2] (nome oficial: Republiek Suriname) é un país de América do Sur, limitado ao norte polo océano Atlántico, ao leste pola Güiana Francesa, ao sur polo Brasil e ao oeste por Güiana. Ten unha área de 163 265 km², a súa capital é Paramaribo e as cidades máis poboadas son, ademais de Paramaribo, Nieuw Nickerie e Meerzorg. O seu clima é quente e húmido.

Artigo principal: Historia do Suriname.

Aínda que mercadores neerlandeses estableceran varias colonias na rexión da Güiana antes, os holandeses non tomaron posesión do que é hoxe o Suriname ata ao Tratado de Breda, que marcou o fin da segunda guerra anglo-holandesa.

Despois de se tornar nunha parte autónoma do Reino dos Países Baixos en 1954, o Suriname conseguiu a independencia en 1975. Un réxime militar dirixido por Desi Bouterse gobernou o país na década de 1980 ata que a democracia foi restablecida en 1988.

Política

[editar | editar a fonte]

Suriname ten unha democracia baseada na constitución de 1987. O poder lexislativo do goberno é exercido pola Asemblea Nacional, constituída de 51 membros. Estes membros son electos cada cinco anos.

A Asemblea Nacional elixe ao presidente, cabeza do poder executivo, por maioría de 2/3. Se ningún candidato consegue tal maioría, o presidente é elixido pola Asemblea do Pobo, unha institución de 340 membros consistente da Asemblea Nacional e Representativos rexionais.

Subdivisións

[editar | editar a fonte]
Artigo principal: Subdivisións de Suriname.

Xeografía

[editar | editar a fonte]
Mapa de Suriname.

Suriname, o país máis pequeno de Suramérica, está situado sobre o escudo da Güiana, o punto máis alto é Julianatop (1.286 m sobre o nivel do mar). A terra pode ser artificialmente dividida en dúas partes. A norte, área costeira foi cultivada, e a maior parte da poboación vive alí. A parte sur consiste en selva húmida tropical escasamente habitada.

Xa que está próximo ao ecuador, o clima de Suriname é tropical, e as temperaturas non varían moito durante o ano. O ano ten dúas estacións chuviosas, de decembro a principios de febreiro e de fins de abril a mediados de agosto. No nordés do país atópase o W.J. van Blommesteinmeer, un lago declarado reserva.

Por ter fronteira coa Güiana Francesa, Suriname limita coa Unión Europea.

Economía

[editar | editar a fonte]
Artigo principal: Economía de Suriname.

A súa economía baséase na exportación de aluminio e alumina, camarón, arroz, banana e petróleo. É moi dependente doutros países. Os seus principais socios de comercio son os Países Baixos, os Estados Unidos e países no Caribe.

Está baseada na produción de aluminio que representa aproximadamente o 15% do PIB e dous terzos das exportacións totais. Os problemas económicos do país son graves, debido á forte dependencia do comercio exterior en dous sectores que manteñen desde 2000 bruscos cambios de prezos no mercado internacional: xunto ao aluminio, o petróleo. Isto deriva en modificacións moi notables de PIB, taxa de desemprego, débeda externa e inflación dun ano a outro.

Os plans iniciados en 2001 para reordenar o sistema económico, abrir un proceso de liberalización e mellorar a estrutura produtiva tiveron efectos moi pobres. Algunhas empresas estadounidenses e españolas realizan novas prospeccións e explotacións petrolíferas que están dando bos resultados. Igualmente, o país dispón de importantes reservas mineiras de ouro e bauxita.

Demografía

[editar | editar a fonte]
Evolución da poboación entre 1961 e 2003.

A poboación de Suriname está conformada de moitos grupos. A maior deles son os "Hindustani", descendentes de inmigrantes do século XIX da India, cerca do 37% da poboación. Os "criolleros", mestura de branco e negro representan o 31%, mentres que os xavaneses ("importados" das ex Indias Orientais Holandesas como man de obra para as plantacións) e "Maroons" (descendentes de escravos escapados africanos) fan o 15 e 10 % respectivamente. O resto está formado por indios, chineses e brancos.

Debido ao gran número de grupos étnicos no país, non hai unha relixión maioritaria. O cristianismo (44%) (católicos 21,6% e protestantes 18%), o hinduísmo (26%) e o islam (18,6%) son as relixións predominantes.

O neerlandés é a lingua oficial de Suriname. Os surinameses tamén falan as súas propias linguas: sranan tongo (tamén coñecido como surinamés), xavanés e outras. Os caribes e arauacos nativos do lugar falan os seus propios idiomas, como tamén os maroons, aucan e saramacán. Ademais úsanse amplamente o español e o inglés, especialmente en tendas e establecementos orientados ao turismo.

A gran maioría da poboación reside en Paramaribo ou na costa. Hai unha significativa poboación surinamesa nos Países Baixos

Artigo principal: Cultura de Suriname.

Debido á mestura de grupos de poboación, a cultura de Suriname é moi diversa. A cultura predominante é unha mestura de elementos neerlandeses, indonesios e indíxenas.

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para surinamés.
  2. López Martínez, María Cruz (2005). Gran dicionario século 21 da lingua galega. Editorial Galaxia. p. 1445. ISBN 9788482893419.