Cork (stad)
Plaats in Ierland  | |||
|---|---|---|---|
_coat_of_arms.svg) | |||
  | |||
| Situering | |||
| Provincie | Munster | ||
| Graafschap | Cork | ||
| Coördinaten | 51° 54' NB, 8° 29' WL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 37,3 km² | ||
| Inwoners (2016) |
125.657 | ||
| Burgemeester | Colm Kelleher (FF) | ||
| Overig | |||
| Motto | Statio Bene Fida Carinis[1] "Een veilige haven voor schepen" | ||
| Website | corkcity.ie | ||
| Foto('s) | |||
.jpg) | |||
 | |||
| Een collage van Cork | |||
| |||
Cork (Iers: Corcaigh) is de op een na grootste stad in de Republiek Ierland, met een inwoneraantal van 190.384 (2006). Het is ook de hoofdstad van het gelijknamige graafschap en ligt in de provincie Munster, vrijwel aan de zuidkust van het eiland. Cork is een universiteitsstad sinds hier in 1845 het University College Cork werd opgericht.
Door Cork stroomt de rivier de Lee en het centrum van de stad ligt op een eiland in de monding van deze rivier, voordat deze in Lough Mahon stroomt. Lough Mahon is een van de grootste natuurlijke havens ter wereld omringd door meerdere plaatsen. Cork is een belangrijke Ierse zeehaven en beschikt voorts over een internationale luchthaven.
De naam Cork is afgeleid van het Ierse woord corcaigh dat moerassige plaats betekent, en verwijst naar de ligging aan de rivier. Cork heeft een reputatie voor onafhankelijkheid vanaf de tijd van de invallen door de Vikingen tot de Ierse oorlog voor onafhankelijkheid, en heeft de bijnaam Rebel Cork. De stad is zetel van het rooms-katholieke bisdom Cork en Ross.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Reeds in de 6e eeuw was er al bewoning en waarschijnlijk is op deze plek een klooster gesticht door de bisschop Finbarr die begraven is op de plek waar nu Saint Fin Barre's Cathedral staat. Begin 10e eeuw stichtten de Vikingen op deze plek een handelspost die een belangrijke plek verwierf in het Scandinavische handelsnetwerk. In 1185 kreeg Cork stadsrechten, die verleend werden door Jan zonder Land, de heerser van de Heerlijkheid Ierland. De stad is een tijdlang ommuurd geweest en was een voorpost van de Oud-Engelse cultuur, temidden van de Ierse. Cork werd lange tijd gedomineerd door een aantal vooraanstaande handelsfamilies. De stad was was eeuwenlang de op een na grootste stad van Ierland totdat het in de 19e eeuw voorbijgestreefd werd door Belfast.
In 1349 sloeg de Zwarte Dood hard toe waarbij ongeveer de helft van de bevolking stierf. In 1491 speelde de stad een rol in de Rozenoorlogen, om de troon in het Koninkrijk Engeland. Perkin Warbeck smeedde een plot om met een aantal inwoners van Cork koning Hendrik VII van Engeland af te zetten. Het plan mislukte en de betrokkenen werd in Engeland geëxecuteerd. In 1690, tijdens de Williamitische Oorlog werd de stad belegerd de graaf John Churchill waarna het aldaar gelegerde Jakobieten-garnizoen zich overgaf.
Vanaf de 19e eeuw was Cork een stad met een sterk Iers-nationalistisch sentiment. Er was brede steun voor de zogeheten Home Rule en de Irish Parliamentary Party en in 1910 schaarde de stad zich achter de Ierse nationalistische journalist William O'Brien. Deze gaf een krant uit met de naam Cork Free Press. Tijdens de Ierse oorlog voor onafhankelijkheid in 1920 werd de stad grotendeels verwoest door een brand die werd gesticht door het Britse leger, The Burning of Cork, en tijdens de korte Ierse Burgeroorlog daarna was de stad voor een tijd bezet door Republikeinse troepen.
Cultuur
[bewerken | brontekst bewerken]De stad heeft twee grote kathedralen: St. Mary's Cathedral de kathedraal van het bisdom van de Church of Ireland en Saint Fin Barre's Cathedral die zetel is van het rooms-katholieke bisdom Cork en Ross. Het moderne Cork Opera House is een van de weinige in zijn soort in Ierland. Het centrum van de stad kan zich qua architectuur meten met Dublin en Belfast. De bekendste bezienswaardigheid van de stad is de Sint-Annakerk in de wijk Shandon, net buiten het Stadseiland Cork waar de binnenstad op gelegen is.
De hoofd- en winkelstraat St. Patrick's Street heeft een grote opknapbeurt gehad die in 2004 werd afgerond. Grand Parade, een andere straat in het centrum, is een brede straat met bomen en verbindt Patrick Street met South Mall. South Mall ligt aan de andere kant van het eiland midden in de Lee, dat het centrum vormt. Aan deze straat zijn veel financiële instellingen en kantoren gevestigd. De stad had ooit een stadsmuur en een netwerk van grachten, maar daar zijn alleen nog delen van over. In het centrum is de English Market gevestigd, een vermaarde markthal met een internationaal gewaardeerde culinaire reputatie.
Het uitgaansleven bevindt zich voornamelijk in het centrum van de stad, op en nabij Oliver Plunkett Street, waar vele pubs en restaurants te vinden zijn.
De bekendste jaarlijkse culturele evenementen zijn het Cork Jazz Festival, Cork Film Festival en Live at the Marquee.
Cork was in 2005 de culturele hoofdstad van Europa. In 2009 kreeg Cork een eervolle vermelding in de Lonely Planet's top 10 "Best in Travel 2010".
Vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]De stad Cork was eens een stad met veel spoorverkeer. Er waren op een gegeven moment acht stations. In 2022 is daar niet veel meer van over: Het Kent station is het enige station en ligt aan de rand van het centrum, vanwaar elk uur een intercitytrein richting Dublin gaat. Ook zijn er lokale treinen naar Cobh, een plaats die verder zuidoostwaarts aan de kust ligt, en naar Midleton en Mallow. Van 1898 tot en met september 1931 had de stad een eigen tramsysteem maar sindsdien uitsluitend busdiensten.
De internationale luchthaven Cork Airport is de tweede luchthaven van de Republiek en verwerkte in 2010 circa 2,43 miljoen reizigers.
Sport
[bewerken | brontekst bewerken]Cork City FC is momenteel de belangrijkste voetbalclub van Cork en speelt haar wedstrijden in stadion Turners Cross. In een verder verleden werden Cork United FC, Cork Hibernians FC en Cork Celtic FC eveneens Iers landskampioen.
Cork was één keer etappeplaats in wielerkoers Ronde van Frankrijk. In 1998 won er de Tsjech Jan Svorada de etappe die gestart was in Enniscorthy.
Bekende Corkonians
[bewerken | brontekst bewerken]
Voetnoten
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ A play on statio male fida carinis, "an unsafe harbour for ships", the description of Tenedos in the Aeneid, Book II, line 22
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]- (ga) (en) Website van Cork City Council - gemeente Cork
· 
· 
